HIỆU QUẢ TỪ MÔ HÌNH ỨNG DỤNG DRONE VÀO SẢN XUẤT LÚA Ở NGHỆ AN

Thứ năm - 23/04/2026 08:20 17 0

Việc ứng dụng công nghệ cao lần đầu sử dụng Drone (thiết bị bay không người lái) vào gieo sạ lúa, bón phân và phun thuốc trừ sâu bệnh được Trung tâm dịch vụ nông nghiệp Đô Lương thực hiện trong vụ lúa xuân 2025 tại xã Thái Sơn, huyện Đô Lương (cũ).
Đây là mô hình đầu tiên ở Nghệ An ứng dụng Drone thay cho con người để gieo sạ lúa, bón phân và phun thuốc trừ sâu bệnh nhằm tăng năng suất cây trồng, giảm chi phí ngày công lao động, tiết kiệm hạt giống, phân bón, thuốc trừ sâu bệnh góp phần giảm ô nhiễm môi trường và bảo vệ sức khỏe cho con người.
Mô hình thực hiện trên quy mô 17,5 ha được gieo cấy bằng giống lúa chất lượng ST25. Các biện pháp canh tác khác, như: thời vụ, phân bón, tưới nước... theo đúng quy trình do ngành nông nghiệp ban hành.
I. DRONE ĐƯỢC ỨNG DỤNG VÀO SẢN XUẤT LÚA
Drone ứng dụng trong sản xuất lúa được tích hợp vào 3 chức năng (gieo hạt lúa, bón rải phân và phun thuốc phòng trừ sâu bệnh hại). Drone bay theo lập trình, định vị GPS, vận hành tự động, tốc độ bay tối đa 8m/s, lưu lượng xả lên đến 10 lít/phút, độ rộng phun xả hiệu quả tới 6m, không làm tổn hại hạt giống. Kích thước hạt phun 60 - 400 micromet, giúp phân bố hạt giống, lượng phân, thuốc đồng đều trên mặt ruộng khi vận hành.
1. Về gieo hạt (gieo sạ lúa)
Công suất gieo sạ lên đến 500kg giống trong 1 giờ hoạt động liên tục. Hạt giống trước khi gieo được tiến hành ngâm 3 sôi + 2 lạnh (54⁰C) để tiêu diệt nấm bệnh và kích thích hạt giống nẩy mầm nhanh. Tiếp theo vớt thóc ra rửa chua, đãi sạch và tiếp tục ngâm đến khi hạt thóc no nước (hạt gạo chuyển từ màu trong sang màu đục) thì vớt ra tiếp tục đãi sạch lần nữa, sau đó đem ủ đến khi mầm như gai dứa, rễ dài bằng 1/3 - 1/2 chiều dài hạt thóc thì đem gieo. Lượng giống gieo 40kg/ha (2kg/sào) là tốt nhất.
Với công suất gieo sạ 500kg hạt giống/h và mật độ gieo 40 kg/ha, sẽ gieo được 12,5 ha/h.
2. Về bón rải phân
Tương tự như gieo sạ lúa, bón phân các loại (đạm, lân, kali hay phân hỗn hợp NPK) đều được máy phun rải đều trên mặt ruộng giống như gieo sạ lúa. Sử dụng Drone bón rải phân vừa đồng đều, vừa tránh được tình trạng bón khi nặng, khi nhẹ, nơi nhiều, nơi ít, thậm chí có nơi không có, không gây ra lãng phí và làm thất thoát phân bón.
3. Về phun thuốc phòng trừ sâu bệnh
Thuốc được pha theo khuyến cáo của nhà sản xuất và hướng dẫn của cán bộ BVTV. Sau đó được Drone phun thành hạt cực nhỏ như sương mù từ 60 - 400 micromet rải đều trên lá lúa, phun vừa nhanh, vừa rất đồng đều, rất ít bị thất thoát thuốc. Phun thuốc bằng Drone tiết kiệm được từ 10 - 12% lượng thuốc so với phương pháp phun bằng tay như hiện nay. Trung bình 1 ha lúa, nếu dùng Drone để phun chỉ mất 8 - 10 phút, tối đa không quá 15 phút.
II. HIỆU QUẢ KINH TẾ - XÃ HỘI
1. Hiệu quả kinh tế
Việc ứng dụng Drone vào một số khâu trong sản xuất lúa tại xã Thái Sơn, huyện Đô Lương (cũ) nay là xã Văn Hiến, được lãnh đạo địa phương và bà con nông dân ở đây đánh giá tốt và rất có hiệu quả. Điều đó được thể hiện rõ như sau:
* Vừa giảm lượng giống gieo, vừa đảm bảo mật độ gieo.
Sạ lúa bằng Drone giúp mật độ hạt giống được rải đều, không có tình trạng nơi dày, nơi thưa, so với phương pháp gieo sạ thủ công như hiện nay. Chính vì hạt giống được rải đều trên mặt ruộng, nên tiết kiệm được lượng giống gieo từ 60kg/ha (gieo thủ công bằng tay), xuống còn 40kg/ha (gieo bằng Drone), bình quân 1 ha giảm được 20kg hạt giống. Với giá giống lúa chất lượng cao ST25 mua tại thời điểm đầu vụ xuân là 30.000 đồng/kg; tính ra tiết kiệm được 600.000 đồng/ha chi phí mua hạt giống.
* Lượng thuốc phòng chống sâu bệnh, cỏ dại, ốc bươu vùng có sử dụng Drone để phun bằng công nghệ phun ly tâm với độ chính xác cao, giúp thuốc được phân tán đều trên bề mặt lá lúa, hạn chế lãng phí thuốc so với phun thủ công bằng tay, nơi đậm, nơi nhạt, nơi không có. Phun thuốc có sử dụng Drone tiết kiệm được 10 - 12% chi phí mua thuốc, cụ thể là: Trung bình mỗi vụ lúa xuân chi phí mua các loại thuốc phòng trừ sâu bệnh hết ít nhất 15.000đ/sào (1 ha hết 300.000 đồng). Nếu sử dụng Drone để phun sẽ tiết kiệm được tối thiểu 10% bằng 30.000 đồng/ha.
* Về năng suất lúa, nhờ gieo sạ hợp lý, mật độ hạt giống phân bố đều, bón phân và phun thuốc phòng chống sâu bệnh chuẩn xác, kịp thời, giúp cây lúa phát triển tốt hơn, hạn chế sâu bệnh hại... Từ đó giúp làm tăng năng suất lúa cao hơn 7,5% so với diện tích sản xuất truyền thống bình thường. Cụ thể là, năng suất lúa bình quân của giống ST25 không sử dụng Drone vào việc gieo sạ, bón phân, phun thuốc đạt 50 tạ/ha, có sử dụng Drone đạt 53,75 tạ/ha, tăng 3,75 tạ/ha. Với giá lúa ST25 bán tại thời điểm sau khu thu hoạch là 12.000 đồng/kg sẽ cho thu nhập tăng thêm 4.500.000 đồng.
* Giảm chi phí ngày công lao động
- Công suất gieo sạ lúa của Drone lên đến 500kg hạt giống trong 1 giờ hoạt động liên tục, tương đương với 12 ha được gieo. Trong khi đó, nếu gieo sạ bằng tay 1 ngày công chỉ gieo được 0,5ha (như vậy 1 ha gieo sạ mất 2 ngày công, tương đương 16 giờ đồng hồ) và nếu gieo sạ bằng Drone trung bình 1 ha mất 5 phút.
Tính thời gian quy đổi thành ngày công lao động cho thấy trung bình 1 ha gieo sạ lúa bằng Drone nhanh hơn gieo sạ bằng tay 1,9 ngày công. Với giá nhân công 300.000 đồng/ngày, sẽ tiết kiệm được 570.000 đồng/ha.
- Công bón phân bằng Drone trung bình 1 ha mất 15 phút. Nếu bón phân bằng tay mất 3 giờ/ha (180 phút). Như vậy, bón phân bằng Drone nhanh hơn bón phân bằng tay quy đổi bằng 3,4 ngày công và sẽ tiết kiệm được 1.020.000 đồng.
- Tương tự như vậy, công phun thuốc trừ sâu bệnh các loại cũng tiết kiệm được 1.020.000 đồng.
Tổng số tiền tiết kiệm được trên 1 ha lúa nếu ứng dụng Drone vào các khâu gieo sạ lúa, bón phân, phun thuốc trừ sâu bệnh với tổng số tiền là 7.740.000 đồng.
2. Hiệu quả xã hội
- Ưu điểm đặc biệt khi sử dụng Drone để phun thuốc phòng trừ các loại sâu bệnh, cỏ dại, ốc bươu vàng, người nông dân không phải tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại (thuốc BVTV), giúp bảo vệ sức khỏe con người. Ngoài ra, việc thu gom bao bì, chai lọ các loại thuốc BVTV dễ dàng hơn. Từ đó góp phân loại bỏ tình trạng vất bỏ bao bì, chai lọ thuốc BVTV bừa bãi sau mỗi lần phun thuốc như đang xảy ra hiện nay gây ô nhiễm nghiêm trọng đến môi trường.
- Sử dụng Drone vào một số khâu trong sản xuất nông nghiệp vừa làm giảm chi phí sản xuất, như giảm lượng giống gieo, giảm lượng thuốc trừ sâu bệnh, giảm chi phí thuê nhân công và đặc biệt là giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động trong nông nghiệp hiện nay.
III. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
1. Kết luận:
Việc ứng dụng Drone để gieo sạ lúa, bón phân và phun thuốc BVTV mang lại nhiều hiệu quả kinh tế, xã hội và môi trường vượt trội so với phương thức canh tác truyền thống hiện nay về các khía cạnh: Tối ưu hóa chi phí sản xuất (phân, giống, thuốc BVTV), tăng năng suất cây trồng, tiết kiệm thời gian, nhân công lao động, giảm ô nhiễm môi trường, đảm bảo an toàn sức khỏe người lao động và hướng tới nền nông nghiệp an toàn, hiệu quả, bền vững.
2. Đề nghị:
Đề nghị UBND tỉnh, nhất là ngành nông nghiệp cần có chủ trương và cơ chế chính sách khuyến khích các cơ sở sản xuất và bà con nông dân ứng dụng rộng rãi mô hình sử dụng Drone vào một số khâu trong sản xuất lúa hiện nay ở nghệ An càng nhiều, càng sớm càng tốt.

Tác giả bài viết: Trí Tuệ - Phương Thúy