Nghệ An: phát triển mạnh mô hình nuôi ong lấy mật dưới tán rừng, tán cây ăn quả
- Thứ năm - 07/05/2026 09:42
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Tận dụng lợi thế diện tích rừng rộng lớn và nguồn hoa phong phú từ các vùng cây ăn quả, nhiều địa phương ở Nghệ An đang phát triển mạnh mô hình nuôi ong lấy mật dưới tán rừng, tán cây ăn quả. Từ những đàn ong nuôi nhỏ lẻ trong vườn nhà, người dân đã liên kết thành tổ hợp tác, hợp tác xã, xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP, từng bước hình thành hướng sinh kế bền vững gắn với bảo vệ hệ sinh thái rừng.
Từ những đàn ong dưới tán rừng
Đến thôn Yên Xuân, xã Đại Đồng (thuộc xã Thanh Ngọc, huyện Thanh Chương cũ), chúng tôi được tham quan mô hình nuôi ong hiệu quả của Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương. Những dãy thùng ong được đặt gọn gàng dưới tán cây, xung quanh là vườn cây ăn quả và những rừng keo xanh mát.
Ông Lê Hữu Xin – Chủ nhiệm Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương chia sẻ: Nghề nuôi ong tại địa phương đã có từ hàng chục năm trước. Có gia đình đã nuôi ong từ năm 1968 đến nay. Ban đầu, mỗi hộ chỉ nuôi vài thùng để lấy mật phục vụ gia đình, quy mô nhỏ lẻ, sau này mô hình đã được nhân rộng với số lượng đàn ngày càng lớn.
Gia đình ông Xin bắt đầu nuôi ong từ năm 2003, ban đầu chỉ có vài tổ trong vườn để tận dụng nguồn hoa tự nhiên. Sau nhiều năm học hỏi và tích lũy kinh nghiệm, đàn ong được nhân giống và mở rộng dần. Đến nay, gia đình ông đã có khoảng 50 tổ ong, mỗi năm thu hoạch khoảng 500 lít mật thương phẩm.
Hiện Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương có hơn 20 hội viên tham gia, mỗi hộ nuôi từ 40 – 60 tổ ong. Tổng sản lượng mật của Hợp tác xã đạt từ 7.000 – 9.000 lít mỗi năm. Với giá bán hiện nay khoảng 225.000 đồng/lít, nghề nuôi ong mang lại nguồn thu nhập khá ổn định cho các hộ thành viên.
Đặc biệt, theo ông Xin, để nâng cao chất lượng sản phẩm, năm 2023 Hợp tác xã đã đầu tư máy hạ thủy phần mật ong từ nguồn hỗ trợ của Nhà nước và đóng góp của các hội viên. Thiết bị này giúp tách bớt lượng nước trong mật, làm tăng độ sánh và bảo quản được lâu hơn. Máy có công suất khoảng 200 lít/ngày. Trung bình cứ 20 lít mật ong nguyên liệu sẽ chiết xuất được khoảng 18 lít mật ong chất lượng cao.
Nhờ chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu, sản phẩm mật ong của Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương hiện đã được chứng nhận đạt OCOP 3 sao, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không chỉ ở Đại Đồng, mô hình nuôi ong dưới tán rừng, tán cây ăn quả còn phát triển mạnh tại nhiều địa phương khác của Nghệ An. Tại xã Yên Xuân (sáp nhập từ các xã Long Sơn, Khai Sơn, Cao Sơn, Lĩnh Sơn của huyện Anh Sơn cũ), gia đình ông Lưu Phi Đồng, thôn Long Sơn 9, là một trong những hộ nuôi ong lâu năm trong vùng. Ông Đồng cho biết, gia đình bắt đầu nuôi ong cách đây 25 năm. Hiện nay, gia đình ông đã phát triển lên gần 100 đàn ong, mỗi năm cho thu hoạch hơn 1.000 lít mật.
Thấy nghề nuôi ong mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, nhiều hộ dân trong xã đã học theo. Hiện nay, ông Đồng cùng các hộ trong vùng đã thành lập Tổ hợp tác nuôi ong với hơn 50 hộ tham gia. Riêng sản phẩm mật ong của gia đình ông cũng đã được công nhận đạt OCOP 3 sao.
Hay như tại xã Nghĩa Đồng, hiện đang có 2 tổ hợp tác nuôi và sản xuất mật ong. Đây là các tổ từ các xã Nghĩa Bình và Nghĩa Đồng trước khi sáp nhập. Hiện tại hoạt động nuôi ong lấy mật vẫn đang được duy trì và phát triển.
Ông Nguyễn Văn Tiến, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất mật ong xã Nghĩa Đồng cho biết: Từ việc nuôi tự phát ban đầu, hiện nay tổ hợp tác đã phát triển lên 26 thành viên tham gia với 527 đàn ong, mỗi năm cho thu hoạch khoảng 5.050 lít mật.
Hướng sinh kế bền vững
Theo thống kê, Nghệ An hiện có gần 1 triệu ha rừng, trong đó có diện tích lớn rừng tự nhiên, rừng trồng và các vùng cây công nghiệp, cây ăn quả. Đây chính là môi trường lý tưởng để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Nguồn hoa phong phú từ thiên nhiên giúp đàn ong có thể khai thác mật gần như quanh năm, tạo ra những sản phẩm mật ong có màu vàng nhạt, vị ngọt thanh và hương thơm tự nhiên đặc trưng.
Toàn tỉnh hiện có hơn 64.000 đàn ong, với tổng sản lượng khoảng 826.000 lít mật mỗi năm. Nhiều sản phẩm mật ong đã được công nhận đạt chuẩn OCOP, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không giống nhiều mô hình chăn nuôi khác, nuôi ong không đòi hỏi diện tích lớn, ít gây ô nhiễm môi trường và chi phí đầu tư ban đầu thấp. Thời gian khai thác mật ong ở Nghệ An kéo dài trong khoảng từ 5-6 tháng, bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch. Thời gian còn lại chủ yếu do mưa rét nên các hộ nuôi ong chủ yếu dưỡng đàn.
Theo như ông Lê Hữu Xin - Chủ nhiệm hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương thì: Nghề nuôi ong không quá vất vả, chủ yếu cần nắm được tập tính của ong và đảm bảo vệ sinh khu vực đặt tổ. Ong rất nhạy với môi trường, nếu quanh tổ có rác, hóa chất hay mùi lạ thì chúng sẽ bỏ đi. Bên cạnh đó, để bảo vệ đàn ong, người nuôi cũng phải thường xuyên xem xét và tiêu diệt các loại sinh vật phá hoại như ong đất, kiến...
Tuy vậy, nghề nuôi ong vẫn đối mặt với một số khó khăn như thời tiết thất thường, dịch bệnh trên đàn ong hay việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại một số vùng sản xuất nông nghiệp đã ảnh hưởng đến nguồn thức ăn của ong.
Để nghề nuôi ong phát triển bền vững, người dân cần áp dụng khoa học kỹ thuật trong chăm sóc, phòng bệnh và khai thác mật. Đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường sinh thái, hạn chế hóa chất nông nghiệp để đảm bảo nguồn hoa tự nhiên cho ong.
Ngoài ra, các hộ nuôi ong cũng cần hướng đến việc tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa sản phẩm liên quan đến ong như: Sáp ong, phấn hoa, keo ong. Đẩy mạnh quảng bá qua các kênh thương mại điện tử, hội chợ nông sản, từng bước nâng cao giá trị và vị thế của mật ong Nghệ An trên thị trường.
Có thể thấy rằng, với lợi thế tự nhiên cùng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, nghề nuôi ong dưới tán rừng và tán cây ăn quả đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả tại nhiều địa phương ở Nghệ An. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân, mô hình này còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng, thúc đẩy đa dạng sinh học và tạo nên những “mùa vàng mật ngọt” giữa đại ngàn xứ Nghệ.
Từ những đàn ong dưới tán rừng
Đến thôn Yên Xuân, xã Đại Đồng (thuộc xã Thanh Ngọc, huyện Thanh Chương cũ), chúng tôi được tham quan mô hình nuôi ong hiệu quả của Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương. Những dãy thùng ong được đặt gọn gàng dưới tán cây, xung quanh là vườn cây ăn quả và những rừng keo xanh mát.
Ông Lê Hữu Xin – Chủ nhiệm Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương chia sẻ: Nghề nuôi ong tại địa phương đã có từ hàng chục năm trước. Có gia đình đã nuôi ong từ năm 1968 đến nay. Ban đầu, mỗi hộ chỉ nuôi vài thùng để lấy mật phục vụ gia đình, quy mô nhỏ lẻ, sau này mô hình đã được nhân rộng với số lượng đàn ngày càng lớn.
Gia đình ông Xin bắt đầu nuôi ong từ năm 2003, ban đầu chỉ có vài tổ trong vườn để tận dụng nguồn hoa tự nhiên. Sau nhiều năm học hỏi và tích lũy kinh nghiệm, đàn ong được nhân giống và mở rộng dần. Đến nay, gia đình ông đã có khoảng 50 tổ ong, mỗi năm thu hoạch khoảng 500 lít mật thương phẩm.
Hiện Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương có hơn 20 hội viên tham gia, mỗi hộ nuôi từ 40 – 60 tổ ong. Tổng sản lượng mật của Hợp tác xã đạt từ 7.000 – 9.000 lít mỗi năm. Với giá bán hiện nay khoảng 225.000 đồng/lít, nghề nuôi ong mang lại nguồn thu nhập khá ổn định cho các hộ thành viên.
Đặc biệt, theo ông Xin, để nâng cao chất lượng sản phẩm, năm 2023 Hợp tác xã đã đầu tư máy hạ thủy phần mật ong từ nguồn hỗ trợ của Nhà nước và đóng góp của các hội viên. Thiết bị này giúp tách bớt lượng nước trong mật, làm tăng độ sánh và bảo quản được lâu hơn. Máy có công suất khoảng 200 lít/ngày. Trung bình cứ 20 lít mật ong nguyên liệu sẽ chiết xuất được khoảng 18 lít mật ong chất lượng cao.
Nhờ chú trọng chất lượng và xây dựng thương hiệu, sản phẩm mật ong của Hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương hiện đã được chứng nhận đạt OCOP 3 sao, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không chỉ ở Đại Đồng, mô hình nuôi ong dưới tán rừng, tán cây ăn quả còn phát triển mạnh tại nhiều địa phương khác của Nghệ An. Tại xã Yên Xuân (sáp nhập từ các xã Long Sơn, Khai Sơn, Cao Sơn, Lĩnh Sơn của huyện Anh Sơn cũ), gia đình ông Lưu Phi Đồng, thôn Long Sơn 9, là một trong những hộ nuôi ong lâu năm trong vùng. Ông Đồng cho biết, gia đình bắt đầu nuôi ong cách đây 25 năm. Hiện nay, gia đình ông đã phát triển lên gần 100 đàn ong, mỗi năm cho thu hoạch hơn 1.000 lít mật.
Thấy nghề nuôi ong mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, nhiều hộ dân trong xã đã học theo. Hiện nay, ông Đồng cùng các hộ trong vùng đã thành lập Tổ hợp tác nuôi ong với hơn 50 hộ tham gia. Riêng sản phẩm mật ong của gia đình ông cũng đã được công nhận đạt OCOP 3 sao.
Hay như tại xã Nghĩa Đồng, hiện đang có 2 tổ hợp tác nuôi và sản xuất mật ong. Đây là các tổ từ các xã Nghĩa Bình và Nghĩa Đồng trước khi sáp nhập. Hiện tại hoạt động nuôi ong lấy mật vẫn đang được duy trì và phát triển.
Ông Nguyễn Văn Tiến, Tổ trưởng Tổ hợp tác sản xuất mật ong xã Nghĩa Đồng cho biết: Từ việc nuôi tự phát ban đầu, hiện nay tổ hợp tác đã phát triển lên 26 thành viên tham gia với 527 đàn ong, mỗi năm cho thu hoạch khoảng 5.050 lít mật.
Hướng sinh kế bền vững
Theo thống kê, Nghệ An hiện có gần 1 triệu ha rừng, trong đó có diện tích lớn rừng tự nhiên, rừng trồng và các vùng cây công nghiệp, cây ăn quả. Đây chính là môi trường lý tưởng để phát triển nghề nuôi ong lấy mật. Nguồn hoa phong phú từ thiên nhiên giúp đàn ong có thể khai thác mật gần như quanh năm, tạo ra những sản phẩm mật ong có màu vàng nhạt, vị ngọt thanh và hương thơm tự nhiên đặc trưng.
Toàn tỉnh hiện có hơn 64.000 đàn ong, với tổng sản lượng khoảng 826.000 lít mật mỗi năm. Nhiều sản phẩm mật ong đã được công nhận đạt chuẩn OCOP, góp phần nâng cao giá trị nông sản địa phương.
Không giống nhiều mô hình chăn nuôi khác, nuôi ong không đòi hỏi diện tích lớn, ít gây ô nhiễm môi trường và chi phí đầu tư ban đầu thấp. Thời gian khai thác mật ong ở Nghệ An kéo dài trong khoảng từ 5-6 tháng, bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch. Thời gian còn lại chủ yếu do mưa rét nên các hộ nuôi ong chủ yếu dưỡng đàn.
Theo như ông Lê Hữu Xin - Chủ nhiệm hợp tác xã nuôi ong Thanh Chương thì: Nghề nuôi ong không quá vất vả, chủ yếu cần nắm được tập tính của ong và đảm bảo vệ sinh khu vực đặt tổ. Ong rất nhạy với môi trường, nếu quanh tổ có rác, hóa chất hay mùi lạ thì chúng sẽ bỏ đi. Bên cạnh đó, để bảo vệ đàn ong, người nuôi cũng phải thường xuyên xem xét và tiêu diệt các loại sinh vật phá hoại như ong đất, kiến...
Tuy vậy, nghề nuôi ong vẫn đối mặt với một số khó khăn như thời tiết thất thường, dịch bệnh trên đàn ong hay việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại một số vùng sản xuất nông nghiệp đã ảnh hưởng đến nguồn thức ăn của ong.
Để nghề nuôi ong phát triển bền vững, người dân cần áp dụng khoa học kỹ thuật trong chăm sóc, phòng bệnh và khai thác mật. Đồng thời chú trọng bảo vệ môi trường sinh thái, hạn chế hóa chất nông nghiệp để đảm bảo nguồn hoa tự nhiên cho ong.
Ngoài ra, các hộ nuôi ong cũng cần hướng đến việc tham gia tổ hợp tác, hợp tác xã nhằm liên kết sản xuất, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường tiêu thụ. Bên cạnh đó, cần đa dạng hóa sản phẩm liên quan đến ong như: Sáp ong, phấn hoa, keo ong. Đẩy mạnh quảng bá qua các kênh thương mại điện tử, hội chợ nông sản, từng bước nâng cao giá trị và vị thế của mật ong Nghệ An trên thị trường.
Có thể thấy rằng, với lợi thế tự nhiên cùng kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm, nghề nuôi ong dưới tán rừng và tán cây ăn quả đang trở thành hướng phát triển kinh tế hiệu quả tại nhiều địa phương ở Nghệ An. Không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân, mô hình này còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái rừng, thúc đẩy đa dạng sinh học và tạo nên những “mùa vàng mật ngọt” giữa đại ngàn xứ Nghệ.