Nghệ An tăng cường biện pháp phòng, chống nguy cơ bệnh bại liệt quay trở lại
- Thứ năm - 09/04/2026 16:44
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trước nguy cơ bệnh bại liệt có thể xâm nhập trở lại từ khu vực, Nghệ An đã và đang chủ động siết chặt giám sát dịch tễ, rà soát đối tượng và đẩy mạnh tiêm chủng vắc-xin nhằm bảo vệ trẻ em và cộng đồng.
Bộ Y tế họp khẩn
Ngày 12/12, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc khẩn cấp về công tác phòng, chống bệnh bại liệt. Bộ Y tế thông tin: Tình hình bệnh bại liệt tại Lào hiện đang phức tạp. Cụ thể, tại tỉnh Savannakhet của Lào đã ghi nhận 1 trường hợp trẻ liệt mềm cấp vào cuối tháng 8/2025 và 2 trường hợp trẻ khỏe mạnh tiếp xúc với trẻ liệt mềm cấp có kết quả dương tính với virus bại liệt type 1 biến đổi gen có nguồn gốc từ vắc-xin vào đầu tháng 10/2025. Ngày 17/10/2025, Lào đã công bố dịch bại liệt toàn quốc.
Tổ chức Y tế thế giới coi ổ dịch tại Lào là ổ dịch của khu vực và khuyến cáo các nước có chung biên giới với Lào cùng triển khai các biện pháp đáp ứng chống dịch. Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo nguy cơ xâm nhập bại liệt vào Việt Nam là rất cao và hiện hữu.
Tại Việt Nam, trước khi có vắc-xin phòng bệnh, bệnh bại liệt là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu và để lại di chứng nặng nề ở trẻ dưới 5 tuổi. Năm 1957-1959 đã xảy ra các vụ dịch bại liệt quy mô lớn. Nhờ triển khai uống vắc-xin phòng bệnh bại liệt và nhiều năm duy trì tỷ lệ uống vắc-xin ở mức cao trên 90%, bệnh bại liệt đã dần được khống chế, ca bệnh cuối cùng được ghi nhận tại Việt Nam năm 1997. Việt Nam đã chính thức công bố thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000.
Nhờ thực hiện tỷ lệ tiêm chủng vắc-xin bại liệt đạt trên 95% trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, Việt Nam đã duy trì trạng thái ghi nhận ca bệnh suốt 25 năm. Tuy nhiên, nguy cơ virus bại liệt xâm nhập vào Việt Nam là rất lớn khi mà mỗi năm có hơn nửa triệu lượt người qua lại khu vực biên giới Việt Nam-Lào. Virus này có khả năng tấn công vào số trẻ chưa được tiêm chủng, hoãn tiêm, thiếu mũi...
Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã yêu cầu hệ thống y tế tăng cường giám sát, duy trì tỷ lệ bao phủ vắc-xin, nâng cao năng lực xét nghiệm. Các địa phương sàng lọc người nhập cảnh dưới 15 tuổi đến từ vùng nguy cơ cao, đồng thời, rà soát tiền sử tiêm chủng ở nhóm đối tượng dưới 15 tuổi và tổ chức tiêm bổ sung vắc-xin bại liệt còn thiếu mũi.
Bệnh bại liệt (Poliomyelitis) là bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus Polio gây ra, lây truyền qua đường tiêu hóa (phân-miệng), có thể bùng phát thành dịch. Bệnh tấn công hệ thần kinh trung ương và có thể gây liệt vĩnh viễn, khó thở, thậm chí tử vong, chủ yếu ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh bại liệt có thể dự phòng được bằng cách tạo ra miễn dịch chủ động khi tiêm chủng vắc-xin bại liệt.
Việt Nam dùng 2 loại vắc-xin là OPV (uống) phòng type virus 1, 3 và IPV (tiêm) phòng 3 type virus 1, 2, 3. Trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, phác đồ tiêm phòng bại liệt gồm: 3 liều OPV lúc trẻ 2-3-4 tháng tuổi và 2 liều tiêm IPV lúc 5 và 9 tháng.
Đẩy mạnh tiêm phòng vắc-xin bại liệt
Tiêm vắc-xin phòng bại liệt cho trẻ tại CDC Nghệ An. Ảnh: Thành Chung
Thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An: Trong những năm qua, Nghệ An đã và đang nỗ lực thực hiện tốt công tác tiêm chủng phòng, chống bại liệt. Trong giai đoạn 2020-2023, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, tỷ lệ tiêm vắc-xin OPV uống lần 1, 2, 3 cho trẻ dưới 1 tuổi và tỷ lệ tiêm vắc-xin IPV mũi 1 cho trẻ dưới 1 tuổi trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng định kỳ chưa đạt chỉ tiêu đề ra (≥90%). Sự lũy tích các trường hợp chưa được tiêm chủng phòng bệnh qua các năm tạo ra khoảng trống miễn dịch cộng đồng.
Sau khi dịch Covid-19 lắng xuống, từ cuối năm 2022, tỉnh đã đẩy mạnh chiến dịch uống OPV cho trẻ từ 1-5 tuổi để chủ động phòng, chống bệnh bại liệt với tỷ lệ tiêm chủng đạt 98,6%; triển khai chiến dịch tiêm IPV cho trẻ 2021-2022 chưa tiêm đủ mũi với tỷ lệ đạt 74,8%... Từ đó đến nay, công tác tiêm phòng vắc-xin bại liệt được đẩy mạnh; kết quả tiêm chủng chiến dịch phòng, chống bệnh bại liệt luôn đạt tỷ lệ cao; công tác chỉ đạo và giám sát liệt mềm cấp nghi bại liệt được triển khai thường xuyên, đạt chỉ tiêu đề ra.
Tỷ lệ đủ mũi bại liệt cho trẻ dưới 1 tuổi trong 11 tháng đầu năm 2025. Ảnh: Thành Chung
Ở thời điểm này, công tác tiêm phòng vắc-xin bại liệt ở Nghệ An vẫn còn có một số tồn tại, khó khăn: Tỷ lệ bao phủ tiêm chủng chưa đồng đều giữa các vùng; một số xã miền núi duy trì mức đạt thấp. Tình trạng bỏ sót đối tượng vẫn còn, tập trung vào nhóm trẻ di biến động, trẻ trong các khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa. Công tác phối hợp y tế - chính quyền tại một số xã còn hạn chế, chưa thực sự quyết liệt trong vận động đối tượng. Kinh phí truyền thông và hỗ trợ điểm khó khăn còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.
Tiến sĩ, bác sĩ Chu Trọng Trang - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An cho biết: Trên cơ sở đánh giá nguy cơ bệnh bại liệt trên địa bàn toàn tỉnh và chỉ đạo của Bộ Y tế, thời gian tới, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các trung tâm y tế, trạm y tế, phòng tiêm chủng dịch vụ tăng cường triển khai tiêm chủng vắc-xin phòng bại liệt cho trẻ trong độ tuổi tiêm chủng, đảm bảo tiêm chủng đủ liều vắc-xin bại liệt theo quy định.
Hướng dẫn phụ huynh đưa trẻ đến trạm y tế để được uống, tiêm vắc-xin đúng lịch, bảo đảm trẻ được bảo vệ đầy đủ và duy trì tỷ lệ bao phủ vắc-xin phòng bệnh bại liệt trên địa bàn; thực hiện rà soát đối tượng và đề xuất nhu cầu vắc-xin uống bOPV và IPV tiêm bù liều cho trẻ trong độ tuổi; tuyên truyền giáo dục cộng đồng vệ sinh chung, vệ sinh cá nhân, đảm bảo vệ sinh nguồn nước, thực phẩm...
Bộ Y tế họp khẩn
Ngày 12/12, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc khẩn cấp về công tác phòng, chống bệnh bại liệt. Bộ Y tế thông tin: Tình hình bệnh bại liệt tại Lào hiện đang phức tạp. Cụ thể, tại tỉnh Savannakhet của Lào đã ghi nhận 1 trường hợp trẻ liệt mềm cấp vào cuối tháng 8/2025 và 2 trường hợp trẻ khỏe mạnh tiếp xúc với trẻ liệt mềm cấp có kết quả dương tính với virus bại liệt type 1 biến đổi gen có nguồn gốc từ vắc-xin vào đầu tháng 10/2025. Ngày 17/10/2025, Lào đã công bố dịch bại liệt toàn quốc.
Tổ chức Y tế thế giới coi ổ dịch tại Lào là ổ dịch của khu vực và khuyến cáo các nước có chung biên giới với Lào cùng triển khai các biện pháp đáp ứng chống dịch. Tổ chức Y tế thế giới cảnh báo nguy cơ xâm nhập bại liệt vào Việt Nam là rất cao và hiện hữu.
Tại Việt Nam, trước khi có vắc-xin phòng bệnh, bệnh bại liệt là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu và để lại di chứng nặng nề ở trẻ dưới 5 tuổi. Năm 1957-1959 đã xảy ra các vụ dịch bại liệt quy mô lớn. Nhờ triển khai uống vắc-xin phòng bệnh bại liệt và nhiều năm duy trì tỷ lệ uống vắc-xin ở mức cao trên 90%, bệnh bại liệt đã dần được khống chế, ca bệnh cuối cùng được ghi nhận tại Việt Nam năm 1997. Việt Nam đã chính thức công bố thanh toán bệnh bại liệt vào năm 2000.
Nhờ thực hiện tỷ lệ tiêm chủng vắc-xin bại liệt đạt trên 95% trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng, Việt Nam đã duy trì trạng thái ghi nhận ca bệnh suốt 25 năm. Tuy nhiên, nguy cơ virus bại liệt xâm nhập vào Việt Nam là rất lớn khi mà mỗi năm có hơn nửa triệu lượt người qua lại khu vực biên giới Việt Nam-Lào. Virus này có khả năng tấn công vào số trẻ chưa được tiêm chủng, hoãn tiêm, thiếu mũi...
Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đã yêu cầu hệ thống y tế tăng cường giám sát, duy trì tỷ lệ bao phủ vắc-xin, nâng cao năng lực xét nghiệm. Các địa phương sàng lọc người nhập cảnh dưới 15 tuổi đến từ vùng nguy cơ cao, đồng thời, rà soát tiền sử tiêm chủng ở nhóm đối tượng dưới 15 tuổi và tổ chức tiêm bổ sung vắc-xin bại liệt còn thiếu mũi.
Bệnh bại liệt (Poliomyelitis) là bệnh nhiễm trùng cấp tính do virus Polio gây ra, lây truyền qua đường tiêu hóa (phân-miệng), có thể bùng phát thành dịch. Bệnh tấn công hệ thần kinh trung ương và có thể gây liệt vĩnh viễn, khó thở, thậm chí tử vong, chủ yếu ở trẻ em dưới 5 tuổi. Bệnh bại liệt có thể dự phòng được bằng cách tạo ra miễn dịch chủ động khi tiêm chủng vắc-xin bại liệt.
Việt Nam dùng 2 loại vắc-xin là OPV (uống) phòng type virus 1, 3 và IPV (tiêm) phòng 3 type virus 1, 2, 3. Trong chương trình Tiêm chủng mở rộng, phác đồ tiêm phòng bại liệt gồm: 3 liều OPV lúc trẻ 2-3-4 tháng tuổi và 2 liều tiêm IPV lúc 5 và 9 tháng.
Đẩy mạnh tiêm phòng vắc-xin bại liệt
Tiêm vắc-xin phòng bại liệt cho trẻ tại CDC Nghệ An. Ảnh: Thành Chung
Thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An: Trong những năm qua, Nghệ An đã và đang nỗ lực thực hiện tốt công tác tiêm chủng phòng, chống bại liệt. Trong giai đoạn 2020-2023, do ảnh hưởng của dịch Covid-19, tỷ lệ tiêm vắc-xin OPV uống lần 1, 2, 3 cho trẻ dưới 1 tuổi và tỷ lệ tiêm vắc-xin IPV mũi 1 cho trẻ dưới 1 tuổi trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng định kỳ chưa đạt chỉ tiêu đề ra (≥90%). Sự lũy tích các trường hợp chưa được tiêm chủng phòng bệnh qua các năm tạo ra khoảng trống miễn dịch cộng đồng.
Sau khi dịch Covid-19 lắng xuống, từ cuối năm 2022, tỉnh đã đẩy mạnh chiến dịch uống OPV cho trẻ từ 1-5 tuổi để chủ động phòng, chống bệnh bại liệt với tỷ lệ tiêm chủng đạt 98,6%; triển khai chiến dịch tiêm IPV cho trẻ 2021-2022 chưa tiêm đủ mũi với tỷ lệ đạt 74,8%... Từ đó đến nay, công tác tiêm phòng vắc-xin bại liệt được đẩy mạnh; kết quả tiêm chủng chiến dịch phòng, chống bệnh bại liệt luôn đạt tỷ lệ cao; công tác chỉ đạo và giám sát liệt mềm cấp nghi bại liệt được triển khai thường xuyên, đạt chỉ tiêu đề ra.
Tỷ lệ đủ mũi bại liệt cho trẻ dưới 1 tuổi trong 11 tháng đầu năm 2025. Ảnh: Thành Chung
Ở thời điểm này, công tác tiêm phòng vắc-xin bại liệt ở Nghệ An vẫn còn có một số tồn tại, khó khăn: Tỷ lệ bao phủ tiêm chủng chưa đồng đều giữa các vùng; một số xã miền núi duy trì mức đạt thấp. Tình trạng bỏ sót đối tượng vẫn còn, tập trung vào nhóm trẻ di biến động, trẻ trong các khu công nghiệp, vùng sâu, vùng xa. Công tác phối hợp y tế - chính quyền tại một số xã còn hạn chế, chưa thực sự quyết liệt trong vận động đối tượng. Kinh phí truyền thông và hỗ trợ điểm khó khăn còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế.
Tiến sĩ, bác sĩ Chu Trọng Trang - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Nghệ An cho biết: Trên cơ sở đánh giá nguy cơ bệnh bại liệt trên địa bàn toàn tỉnh và chỉ đạo của Bộ Y tế, thời gian tới, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh sẽ tiếp tục chỉ đạo các trung tâm y tế, trạm y tế, phòng tiêm chủng dịch vụ tăng cường triển khai tiêm chủng vắc-xin phòng bại liệt cho trẻ trong độ tuổi tiêm chủng, đảm bảo tiêm chủng đủ liều vắc-xin bại liệt theo quy định.
Hướng dẫn phụ huynh đưa trẻ đến trạm y tế để được uống, tiêm vắc-xin đúng lịch, bảo đảm trẻ được bảo vệ đầy đủ và duy trì tỷ lệ bao phủ vắc-xin phòng bệnh bại liệt trên địa bàn; thực hiện rà soát đối tượng và đề xuất nhu cầu vắc-xin uống bOPV và IPV tiêm bù liều cho trẻ trong độ tuổi; tuyên truyền giáo dục cộng đồng vệ sinh chung, vệ sinh cá nhân, đảm bảo vệ sinh nguồn nước, thực phẩm...