Đứng cách lò vi sóng bao xa để an toàn?

Thứ sáu - 25/09/2026 17:01 13 0

Các bác sĩ ung thư cho rằng lò vi sóng hoạt động bình thường không phải là nguyên nhân gây ung thư, nhưng người dùng vẫn nên giữ khoảng cách nhất định khi thiết bị đang hoạt động.
Lò vi sóng có gây ung thư không?
Lò vi sóng từ lâu đã trở thành thiết bị quen thuộc trong nhiều gia đình. Tuy nhiên, không ít người vẫn lo ngại sóng vi ba phát ra từ thiết bị này có thể gây ung thư.
Theo Tiến sĩ Adeel Khan, bác sĩ huyết học - ung thư học và nhà dịch tễ học tại Dallas, Texas (Mỹ), lo ngại này không có cơ sở nếu lò vi sóng được sử dụng đúng cách và hoạt động bình thường.
Lò vi sóng sử dụng một bộ phận gọi là magnetron để chuyển đổi điện năng thành sóng vi ba, một dạng bức xạ điện từ. Các sóng này tác động lên các phân tử nước trong thực phẩm, làm chúng chuyển động nhanh hơn và tạo ra nhiệt, từ đó làm nóng thức ăn.
Điểm quan trọng là sóng vi ba thuộc nhóm bức xạ không ion hóa, khác với tia X, tia gamma hay một số dạng bức xạ có khả năng ion hóa. Theo ông Khan, năng lượng của sóng vi ba không đủ để trực tiếp phá vỡ liên kết hóa học trong DNA theo cơ chế thường được dùng để giải thích nguy cơ gây đột biến và ung thư.
Viện Ung thư Quốc gia Mỹ cũng cho biết phần lớn các dạng bức xạ không ion hóa chưa được chứng minh là gây ung thư.
Bên cạnh đó, lò vi sóng được thiết kế để hạn chế sự thất thoát sóng ra môi trường. Cửa lò vi sóng, lớp lưới kim loại trên cửa và kết cấu vỏ thiết bị đều có chức năng ngăn sóng vi ba thoát ra ngoài.
Theo ông Khan, nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã xem xét mối liên hệ giữa việc sử dụng lò vi sóng và ung thư, nhưng nhìn chung chưa cho thấy bằng chứng về mối quan hệ nhân quả.
Phụ nữ mang thai có nên tránh đứng gần lò vi sóng?
Một quan niệm khá phổ biến là phụ nữ mang thai không nên đứng gần hoặc sử dụng lò vi sóng vì lo ngại ảnh hưởng đến thai nhi.
Tuy nhiên, theo ông Khan, lò vi sóng hoạt động bình thường được xem là an toàn đối với phụ nữ mang thai. Thai nhi cũng được bảo vệ bởi môi trường trong tử cung.
Điều đáng lưu ý không nằm ở việc lò vi sóng có phải thiết bị "gây ung thư" hay không, mà là tình trạng của chính thiết bị.
Một chiếc lò bị hỏng, đặc biệt là cửa hoặc hệ thống khóa an toàn bị lỗi, có thể làm tăng nguy cơ rò rỉ sóng vi ba.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho biết tiếp xúc với mức sóng vi ba rất cao có thể gây bỏng hoặc tổn thương mắt như đục thủy tinh thể.
Tuy nhiên, các quy định của FDA giới hạn lượng bức xạ có thể phát ra từ lò vi sóng ở mức thấp hơn đáng kể so với mức được biết là có thể gây hại.
Các lò vi sóng cũng phải được trang bị hệ thống khóa liên động, có chức năng ngăn thiết bị phát sóng khi cửa lò đang mở.
Nên đứng cách lò vi sóng bao xa?
Dù lò vi sóng được thiết kế để sử dụng an toàn, các chuyên gia vẫn khuyến cáo không nên đứng sát cửa lò trong suốt thời gian thiết bị hoạt động.
Tiến sĩ Gary Deng, Giám đốc Chương trình Ung thư tích hợp tại hệ thống y tế của Đại học California (Mỹ), cho biết mức độ tiếp xúc với sóng vi ba giảm rất nhanh khi khoảng cách tăng lên.
Theo ông Deng, nếu đứng cách lò khoảng 30 cm, mức độ tiếp xúc có thể chỉ còn khoảng 1% so với khi đứng cách thiết bị 2,5 cm.
Ông Khan cho biết các nhà sản xuất và chuyên gia an toàn thường khuyến nghị người dùng đứng cách lò vi sóng khoảng 30 - 90 cm trong khi thiết bị hoạt động.
Điều này không có nghĩa người dùng phải rời khỏi căn bếp mỗi khi bật lò. Khoảng cách đơn giản là một biện pháp phòng ngừa để giảm mức tiếp xúc không cần thiết.
Những rủi ro khác cần lưu ý khi dùng lò vi sóng
Bên cạnh vấn đề bức xạ, lò vi sóng có thể gây ra một số nguy cơ thực tế hơn, đặc biệt là bỏng do thức ăn, chất lỏng hoặc hơi nước nóng.
Khi lấy thực phẩm ra khỏi lò, người dùng nên cẩn thận với hơi nước có thể thoát ra đột ngột từ túi hoặc hộp kín. Các vật chứa nên được thông hơi theo hướng dẫn trước khi hâm nóng.
Khi lấy thực phẩm ra khỏi lò, người dùng nên cẩn thận với hơi nước có thể thoát ra đột ngột từ túi hoặc hộp kín. Ảnh: Internet.
Đặc biệt, người dùng cần lưu ý hiện tượng chất lỏng quá nhiệt. Trong một số điều kiện, nước có thể được làm nóng đến trên điểm sôi mà chưa xuất hiện dấu hiệu sôi rõ ràng. Khi hộp đựng bị di chuyển hoặc có thêm vật thể vào, nước có thể sôi đột ngột và bắn ra ngoài, gây bỏng.
Một vấn đề khác được ông Khan nhấn mạnh là việc sử dụng hộp nhựa không được thiết kế cho lò vi sóng. Khi bị làm nóng, một số loại nhựa có thể biến dạng hoặc làm tăng nguy cơ các chất từ vật liệu bao bì thôi nhiễm vào thực phẩm.
Vì vậy, người dùng nên ưu tiên hộp đựng bằng thủy tinh hoặc gốm sứ có ghi rõ khả năng sử dụng trong lò vi sóng.
6 lưu ý để sử dụng lò vi sóng an toàn
Các chuyên gia khuyến cáo người dùng nên lưu ý một số nguyên tắc cơ bản:
Sử dụng vật chứa phù hợp: Không cho kim loại, giấy bạc hoặc các vật dụng có viền kim loại vào lò, bởi chúng có thể gây phóng điện và cháy.
Không tùy tiện dùng hộp đựng thực phẩm mang đi: Một số loại hộp giá rẻ không được thiết kế để chịu nhiệt trong lò vi sóng, có thể biến dạng hoặc làm tăng nguy cơ thôi nhiễm chất từ vật liệu vào thực phẩm.
Thông hơi đúng cách: Với túi hoặc hộp có nắp, cần tạo đường thoát hơi theo hướng dẫn để tránh áp suất tăng và gây bỏng khi mở.
Cẩn thận với chất lỏng: Không nên đun chất lỏng quá lâu hoặc mở, di chuyển vật chứa quá gần mặt. Tuân thủ thời gian hâm nóng được khuyến nghị để hạn chế nguy cơ chất lỏng sôi đột ngột.
Kiểm tra cửa lò: Không sử dụng nếu cửa bị cong, hỏng, không đóng kín hoặc hệ thống khóa có dấu hiệu bất thường. Khi nghi ngờ lò bị rò rỉ, nên liên hệ nhà sản xuất hoặc đơn vị sửa chữa phù hợp.
Không bật lò khi bên trong không có thực phẩm hoặc chất lỏng: Khi không có vật hấp thụ năng lượng, sóng vi ba có thể phản xạ trở lại và làm hỏng magnetron, bộ phận tạo sóng của lò.
Lò vi sóng có thực sự đáng lo?
Theo các bác sĩ, một chiếc lò vi sóng hoạt động bình thường và được sử dụng đúng hướng dẫn không được xem là nguyên nhân gây ung thư.
Điều người dùng cần quan tâm hơn là tình trạng của thiết bị, đặc biệt là cửa lò và hệ thống khóa an toàn, đồng thời tránh đứng sát lò trong thời gian dài.
Giữ khoảng cách khoảng 30 - 90 cm khi lò đang hoạt động là một biện pháp đơn giản để giảm mức tiếp xúc. Quan trọng hơn, người dùng nên thay thế hoặc sửa chữa thiết bị nếu phát hiện cửa lò bị hỏng hoặc có dấu hiệu bất thường./.

Tác giả bài viết: PV