Vùng đồng bào dân tộc thiểu số Nghệ An đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn từ chuỗi giá trị ẩm thực

Thứ năm - 10/09/2026 10:59 18 0
Trong kinh tế hiện đại, giá trị lại được xem xét ở nhiều góc độ khác nhau với một loạt các lý thuyết kinh tế phức tạp. Những giá trị cạnh tranh, giá trị cốt lõi, giá trị đầu tư, giá trị bền vững,... được đưa ra và làm cho khái niệm giá trị thêm phần phức tạp. Nhưng nhìn chung, giá trị trong kinh tế học vẫn gắn với các loại hàng hóa và dịch vụ mà người ta cung cấp ra thị trường. Các giá trị không tồn tại một cách độc lập tuyệt đối mà thường nằm trong một hệ thống giá trị nhất định có mối quan hệ tương tác với nhau. Từ đó hình thành lý thuyết về chuỗi giá trị trong kinh tế học. Theo đó, Chuỗi giá trị là một chuỗi các bước liên tiếp tạo nên một sản phẩm hoàn chỉnh, từ khâu thiết kế ban đầu cho đến khi sản phẩm đến tay khách hàng. Chuỗi giá trị xác định từng bước trong quy trình tạo ra giá trị gia tăng, bao gồm các giai đoạn tìm nguồn cung ứng, sản xuất và tiếp thị.
Ẩm thực được tồn tại như một chuỗi giá trị quan trọng làm cầu nối giữa du lịch và nông nghiệp, giữa người dân địa phương với du khách. Vậy nên, để đẩy mạnh phát triển du lịch nông nghiệp trong bối cảnh hiện nay thì cần phải tìm được điểm nhấn cho du lịch nông nghiệp từ chuỗi giá trị ẩm thực, mặt khác cũng phải biết cách vận dụng các thành tựu khoa học công nghệ để thúc đẩy phát triển du lịch nông nghiệp trong bối cảnh công nghệ số.
Thứ nhất, Tạo điểm nhấn cho du lịch nông nghiệp từ ẩm thực: Du lịch văn hóa nói chung hay du lịch nông nghiệp nói riêng là định hướng phát triển quan trọng được Nghệ An quan tâm trong nhiều năm qua. Hàng chục điểm du lịch văn hóa đã được xây dựng và phát triển từ miền xuôi lên miền ngược. Hàng năm, du lịch văn hóa đang tạo ra một nguồn thu quan trọng cho các cộng đồng, các địa phương và các doanh nghiệp liên quan. Trong các nguồn lực phát triển du lịch văn hóa, ẩm thực truyền thống là nhân tố quan trọng, góp phần vào thu hút khách du lịch và tạo ra nguồn thu cho người dân. Ẩm thực truyền thống đáp ứng nhu cầu ăn uống của du khách, nhưng không chỉ là ăn uống đơn thuần mà quan trọng hơn là nhu cầu thưởng thức, trải nghiệm văn hóa. Ẩm thực là văn hóa, thưởng thức ẩm thực là hưởng thụ và trải nghiệm các giá trị văn hóa của cộng đồng địa phương. Hầu hết mọi du khách đến với các cộng đồng, các địa phương sẽ có nhiều nhu cầu nhưng nhu cầu thưởng thức đặc sản ẩm thực địa phương là thiết yếu và quan trọng. Chẳng có đoàn khách nào đến mà không thưởng thức các món đặc sản cả. Thậm chí, họ còn muốn trải nghiệm quá trình sản xuất, chế biến các đặc sản ẩm thực đó như là một quá trình khám phá bản sắc văn hóa địa phương. Nhưng lâu nay, ẩm thực tham gia vào các hoạt động du lịch một cách thụ động. Khách du lịch đến địa phương thì hỏi người dân xem có món gì ngon và đặt để thưởng thức, chứ chưa hẳn họ đến đây theo tiếng gọi của các đặc sản ẩm thực đặc trưng tại địa phương. Nghĩa là việc quảng bá các đặc sản ẩm thực vẫn chưa thực hiện tốt. Còn với người dân, họ cũng thụ động trong việc đưa ẩm thực truyền thống vào phát triển du lịch. Dù khi tập huấn họ được chuyên gia thảo luận về vai trò quan trọng của ẩm thực, nhưng thực tế thì du khách đến đặt món gì họ làm món nấy, chưa chủ động lắm trong việc quảng bá ẩm thực của mình để thu hút du khách đến nhà. Để đưa ẩm thực truyền thống vào phát triển du lịch văn hóa, cần phải thực hiện một số giải pháp cơ bản sau: Trước hết, cần xác nhận rõ các món đặc sản ẩm thực của các cộng đồng, các địa phương một cách rõ ràng qua những nghiên cứu nghiêm túc. Xác định giá trị cơ bản của ẩm thực gắn với tri thức về ẩm thực đó để khẳng định về tính đặc trưng văn hóa hay bản sắc văn hóa gắn với nó. Từ đó, xem xét việc thay đổi, cách tân sao cho phù hợp để thỏa mãn nhu cầu của du khách nhưng cũng gắn với bảo tồn, gìn giữ được các yếu tố văn hóa truyền thống trong ẩm thực. Ví dụ như món nhút Thanh Chương muối theo kiểu truyền thống thì chủ yếu người dân bản địa thích sử dụng, còn khi cách tân một cách phù hợp thì có thể bán cho nhiều du khách khác hơn. Thứ hai, phải tìm cách tạo ra các sản phẩm hàng hóa từ ẩm thực truyền thống để có thể cung cấp cho thị trường, buôn bán cho các du khách trực tiếp hay phục vụ cho các khách hàng ở xa. Thực tế có nhiều đặc sản ẩm thực đã trở thành hàng hóa phổ biến trên thị trường trong những năm qua như nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn, nước mắm truyền thống, cá thu và một số loại hải sản,... Nhưng chủ yếu đó là sản phẩm của một số làng nghề nổi tiếng. Trong khi đó, ẩm thực của người Nghệ rất đa dạng, và nhiều món rất ngon nhưng lại chưa thể tạo thành hành hóa để cung ứng trên thị trường. Tìm cách tạo ra sản phẩm hàng hóa từ ẩm thực thường ngày là vấn đề quan trọng để đáp ứng nhu cầu của du khách. Bởi họ không chỉ muốn thưởng thức tại chỗ mà còn muốn mang về cho gia đình cùng thưởng thức. Thế nên cần suy nghĩ đến việc hàng hóa hóa các ẩm thực để phục vụ nhu cầu du khách. Ví dụ cá tươi thì phục vụ du khách tại chỗ còn cá khô thì có thể bán cho du khách mang đi hoặc buôn bán cho nhiều đối tượng khác nhau. Hay như món cà, nếu ăn sống hay nấu canh thì chỉ phục vụ du khách tại chỗ còn muối lên thì có thể đưa bán ở nhiều nơi khác nhau, trong đó có thể đưa đi xa. Quan trọng hơn nữa là phải sáng tạo ra các hoạt động liên quan đến ẩm thực truyền thống để thu hút du khách từ nhiều nơi đến với địa phương. Gần đây, một số hoạt động liên quan đến một số đặc sản đã được xây dựng và thu hút một lượng du khách khá lớn. Như lễ hội cam Vinh, ngày hội mận Mường Lống,... Nhưng nó còn đơn lẻ và chưa có sự kết nối, nhiều đặc sản ẩm thực đặc trưng vẫn chưa được quảng bá một cách rộng rãi. Vậy nên, cần xây dựng một số hoạt động để quảng bá đặc sản ẩm thực như: Lễ hội rượu cần ở miền Tây Nghệ An. Hầu hết các cộng đồng ở miền Tây Nghệ An đều có đặc sản rượu cần, trong đó, rượu cần của người Thái, người Thổ, Khơ Mú là những đặc sản thật sự được nhiều người biết đến. Vậy nên tổ chức lễ hội rượu cần sẽ thu hút được nhiều du khách quan tâm. Cách thức tổ chức có thể tùy theo điều kiện và quy mô khác nhau. Có khi tổ chức lễ hội chung cả miền Tây, có khi tổ chức theo tộc người hoặc theo địa phương. Quan trọng là phải có kế hoạch dài hạn, thu hút được những người làm rượu ngon nhất và quảng bá một cách rộng rãi nhất để làm sao đạt hiệu quả cao nhất. Làm như vậy thì không chỉ tăng nguồn thu du lịch mà còn quảng bá các đặc trưng văn hóa liên quan đến rượu cần.
Lễ hội ẩm thực dân tộc hay ngày hội ẩm thực dân tộc hay hội chợ ẩm thực dân tộc ở miền Tây Nghệ An. Đây cũng là những sự kiện để thu hút du khách và quảng bá các đặc sản ẩm thực dân tộc. Tùy theo điều kiện và quy mô mà có thể tổ chức sự kiện lớn gồm tất cả các tộc người và các địa phương, hoặc tổ chức nhỏ hơn theo tộc người, theo sản phẩm hay theo địa phương. Khi tổ chức cần có nghiên cứu nghiêm túc và chuẩn bị các kịch bản một cách đầy đủ nhằm đạt được hiệu quả cao nhất. Tổ chức các sự kiện, ngày hội, cuộc thi liên quan đến ẩm thực từ việc săn thú, bắt cá, lấy măng đến chế biến và sử dụng các đặc sản. Nếu như quá trình làm ra ẩm thực là tôn vinh những người chủ thể thì các cuộc thi ăn uống sẽ thu hút du khách bên ngoài với những giải thưởng tượng trưng thôi nhưng hấp dẫn được nhiều du khách. Trong bối cảnh hiện nay, với sự lan truyền của mạng xã hội thì việc tổ chức các sự kiện du lịch sẽ là điểm nhấn quan trọng để thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa.
Thứ hai, Ứng dụng khoa học công nghệ để thúc đẩy du lịch nông nghiệp: Khoa học công nghệ giữ vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế từ tri thức địa phương và ẩm thực truyền thống. Bởi trong quá trình phát triển này, công nghệ là nền tảng quan trọng, là nhân tố thiết yếu để quảng bá sản phẩm, phát triển các mạng lưới thương mại đặc sản hay các chuỗi hàng hóa ẩm thực đặc trưng. Có nhiều trường hợp khác ở giới trẻ lại tìm cách vận dụng công nghệ hiện đại để thương mại hóa các đặc sản truyền thống hay các sản phẩm hàng hóa từ tri thức địa phương. Hoạt động này đang ngày càng phổ biến ở vùng nông thôn, kể cả khu vực miền núi, vùng dân tộc thiểu số. Thông qua mạng xã hội, qua các diễn đàn bán hàng online của nhiều người, các đặc sản ẩm thực, các sản phẩm từ tri thức địa phương của các cộng đồng cũng đi ra thị trường một cách rộng rãi. Ngay cả du lịch cộng đồng hiện tại cũng quảng bá qua các mạng xã hội, qua nền tảng công nghệ thông tin là chủ yếu. Nói vậy để biết, khoa học công nghệ có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế di sản, cụ thể là đối với các đặc sản ẩm thực hay các hàng hóa từ tri thức địa phương. Để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào phát triển kinh tế ẩm thực thì cần phải thực hiện một số giải pháp cần thiết: Trước hết, phát triển hạ tầng công nghệ thông tin một cách rộng rãi hơn, nhất là khu vực nông thôn và miền núi. Có như vậy người dân mới tiếp cận công nghệ thông tin, tiếp cận các mạng lưới xã hội một cách rõ ràng hơn, cụ thể hơn để tham gia vào quá trình thương mại hóa di sản một cách chủ động hơn. Nâng cao năng lực tiếp cận và vận dụng công nghệ thông tin cho người dân để họ chủ động trong việc quảng bá các sản phẩm cũng như các hoạt động liên quan. Người dân chưa làm chủ được công nghệ nên gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận thị trường. Nhất là trong bối cảnh những người sở hữu và sở dụng tri thức địa phương, tri thức về ẩm thực lại chủ yếu là những người đã lớn tuổi nên việc tiếp cận công nghệ cũng hạn chế hơn. Vậy nên cần có những khóa tập huấn nâng cao năng lực tiếp cận công nghệ cho người dân địa phương.
Xây dựng và phát triển các diễn đàn liên quan đến các lĩnh vực tri thức địa phương khác nhau để trao đổi, thảo luận, chia sẻ thông tin và hợp tác với nhau trong việc khai thác tri thức địa phương và ẩm thực truyền thống vào phát triển kinh tế. Quản lý các diễn đàn này một cách chặt chẽ để vừa đảm bảo quyền lợi của các thành viên tham gia, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa và góp phần bảo vệ an ninh xã hội. Một vấn đề quan trọng là sử dụng công nghệ để tuyên truyền về các chính sách, pháp luật đến với người dân. Từ Luật Di sản, Luật Sở hữu trí tuệ, Luật An ninh mạng,... đến các chính sách phát triển liên quan để nâng cao nhận thức của người dân. Chỉ có như vậy thì mới đảm bảo được quyền lợi của các bên liên quan khi tham gia vào kinh tế di sản.
Để đẩy mạnh phát triển du lịch nông thôn ở Nghệ An trong bối cảnh hiện nay thì cần phải giải quyết nhiều vấn đề quan trọng. Trong đó nổi lên hai vấn đề cốt lõi: Thứ nhât là phải tạo ra được điểm nhấn cho du lịch nông nghiệp từ ẩm thực truyền thống qua nhiều hoạt động khác nhau để thu hút du khách và định hình thương hiệu du lịch nông nghiệp - ẩm thực ở các địa phương; Thứ hai là phải vận dụng được các yếu tố công nghệ số vào phát triển du lịch ẩm thực để đẩy mạnh quảng bá sản phẩm du lịch nông nghiệp cũng như góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa ẩm thực truyền thống của các cộng đồng dân tộc. Nếu giải quyết các vấn đề này một cách hiệu quả thì du lịch nông thôn sẽ trở thành lĩnh vực quan trọng góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo ở khu vực nông thôn Nghệ An./.
 

Tác giả bài viết: Đình Ngọc ( Theo Tập san Khoa học và ứng dụng)

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

chuyển đổi số
Văn bản chỉ đạo điều hành
Dịch vụ công trực tuyến
Thủ tục hành chính
ứng dụng khcn
Thống kê truy cập
  • Đang truy cập265
  • Hôm nay11,091
  • Tháng hiện tại19,199
  • Tổng lượt truy cập31,696,773
Tin nóng
Lấy ý kiến người dânLấy ý kiến người dân
Album Hình ảnhAlbum Hình ảnh
Đường dây nóng02383599342
Chỉ dẫn thủ tục hành chínhHỗ trợ trực tuyến qua điện thoại
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây